Samen bewegen met mensen met dementie

11/03/2022 | Alle woonzorgcentra

De dansers van Inti vzw ontwikkelden een manier om via bewegingen contact te maken met mensen met dementie. In het project 'Stil Bewogen' leerden ze deze technieken aan medewerkers in woonzorgcentra.

Samen bewegen en connecteren

Bij mensen met dementie is hun hoofd in de war. Dat kan ervoor zorgen dat ze wat geïsoleerd geraken. Hoe kunnen we toch wat verbinding maken? Bijvoorbeeld met muziek, dans en contact, ontdekten de dansers van Inti vzw. “Nee, geen samba, tango of twist.” zegt danseres Anabel Schellekens, “Wel rustige, kleine bewegingen op muziek, waarbij de danser de bewoner van het woonzorgcentrum voorzichtig, zittend of staand, laat bewegen en zacht verbinding maakt met de handen. Eerder hebben we mensen met deze techniek bewogen, letterlijk en figuurlijk. Nu zien we ook de positieve effecten bij mensen met dementie. Ze bloeien opnieuw een beetje open.”

Mensen die al lang ‘opgesloten zitten’ in hun hoofd bloeien opnieuw even een beetje open.

Een taal zonder praten

Danseres Natascha Pire: “Mensen met dementie kunnen zich verbaal moeilijker uiten. Woorden worden moeilijk gevonden of vallen weg. Maar als dansers ligt onze expertise in non-verbale communicatie. Dat is een 'taal' die wel kan verbinden. Je kan mensen aanvoelen en met hen dialogeren, maar op een heel andere manier, zonder dat ze iets zeggen. ‘Fysiek luisteren’, noemen we dat. Wat niet lukt met woorden, lukt wel met fysieke connectie en bewegen.”

Workshops in woonzorgcentra

De gespecialiseerde dansers van Inti vzw gingen de voorbije maanden langs in verschillende woonzorgcentra van Zorgbedrijf Antwerpen, dankzij de financiële steun van de Nationale Loterij, de Koning Boudewijnstichting, Ineos en In4Care. Met ‘Stil Bewogen’-workshops gespreid over drie dagen kunnen medewerkers en mantelzorgers geïnspireerd worden door deze zorgzame, innovatieve technieken. Op de eerste dag ervaarden de deelnemers in individuele sessies hoe deze manier van dansen aanvoelt, de tweede dag observeren en leren ze hoe de dansers van Inti dit doen met bewoners. En de derde dag leerden zorgverleners zelf te bewegen met bewoners.

Kinesitherapeut Joëlle van Gitschotelhof vertelt:

"Mensen met dementie vinden moeilijk verbinding met de buitenwereld. Maar ze willen die nog wel en kunnen daar echt van genieten. Huidhonger en de nood aan een vertrouwde connectie blijven. In de juiste sfeer, áls ze ervoor openstaan op dat moment ... zie je hen met de juiste benadering echt ontspannen. De dansers van Inti toonden ons dat met bewegingen, waarbij rustig fysiek contact wordt gemaakt. Wij zijn weliswaar geen getrainde dansers, maar wij nemen de basis van deze bewegingstechniek wel mee in onze dagelijkse job. Aanraking en een rustige uitstraling, geen grote of bruuske bewegingen, dat kan mensen met dementie zo'n deugd doen."

 

Joëlle: "Zo doe ik kine met een mevrouw met zware dementie, die doorgaans afgesloten zit in haar hoofd. Haar hele lichaam staat gespannen. Ik heb haar onlangs een heel lichte handmassage gegeven. En na een tijdje ontspanden haar nekspieren en liet ze haar hoofd zakken. Met mijn 30 jaar ervaring kan ik haar lichaamstaal begrijpen. Dan weet ik dat de spanning haar lijf verlaat, dat ze me vertrouwt, dat ze even niet onrustig of in de war is. Zo maken we verbinding, zonder iets te zeggen.

Ook andere collega's haalden hier iets uit. Bijvoorbeeld, dat we 's morgens de mensen anders kunnen wakker maken. Niet meteen die gordijnen open en haastig iemand uit bed en aan tafel krijgen. Als je trager begint, ben je sneller klaar, echt waar. Want deze bewoners werken beter mee als ze op hun gemak zijn.

De animatoren doen nu elke week een moment met rustige klassieke muziek. We zien mensen met dementie dan zo genieten, zalig. Door corona kregen deze mensen heel lang weinig fysiek contact. Dat maakte hen verdrietig, we zagen dat. Nu weten we dat zelfs een hand op de schouder, even laten voelen 'ik ben hier', al veel kan doen. Even warm aanraken kan al iets losmaken wat vast zit."

In de pers

Op 9 maart 2022 sloten we dit innovatieve project af met een persconferentie in woonzorgcentrum Gitschotelhof in Borgerhout. Voorzitter van Zorgbedrijf Antwerpen, schepen Els van Doesburg, was erbij en deed mee.

Bekijk de foto's